Fact Check: ಇರಾನ್ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ನಾಶ? ಸುಳ್ಳು, ಸತ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ
ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಸ್ಫೋಟ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಹೊಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೀಡಿಯೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಬಳಕೆದಾರರೊಬ್ಬರು ಈ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ‘‘ಇರಾನ್ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ನಾಶ’’ ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
By - Vinay Bhat
Claim:ಇಸ್ರೇಲ್ನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಇರಾನ್ನ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ನಾಶ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ವೀಡಿಯೊ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Fact:ಹಕ್ಕು ಸುಳ್ಳು. ಇದು ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ನ ಬಲಾಕ್ಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದ್ದುಗುಂಡು ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ವೀಡಿಯೊ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 28 ರಂದು ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ನಾಯಕ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಇರಾನ್ ರಾಜ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ, ಇರಾನ್ ಇಸ್ರೇಲಿ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಹಲವಾರು ಸ್ಪೋಟಕಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಟೆಲ್ ಅವಿವ್ ಮತ್ತು ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಬಳಿ ಸಾವುನೋವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಸ್ಫೋಟ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಹೊಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೀಡಿಯೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಬಳಕೆದಾರರೊಬ್ಬರು ಈ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ‘‘ಇರಾನ್ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ನಾಶ’’ ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. (Archive)
Fact Check
ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ನ್ಯೂಸ್ಮೀಟರ್ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೊ ಇರಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್ನ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೊದ ಕೀಫ್ರೇಮ್ಗಳ ರಿವರ್ಸ್ ಇಮೇಜ್ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಿದಾಗ ಮಾರ್ಚ್ 25, 2017 ರಂದು KTAR ಪ್ರಕಟಿಸಿದ 'ಉಕ್ರೇನ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ವೀಡಿಯೊಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ವರದಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಬೆಡ್ ಮಾಡಲಾದ ವೀಡಿಯೊ ವೈರಲ್ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಕ್ರೇನ್ನ ಬಲಾಕ್ಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಆರು ಮೈಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಸುಮಾರು 20,000 ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಡಿಪೋ ಸಾವಿರಾರು ಟನ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಅಥವಾ ಗಾಯಗಳು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯು ಡ್ರೋನ್ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಸ್ಫೋಟಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ 24, 2017 ರಂದು ಗ್ಲೋಬಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಾದವು. 'ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟದ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಾವು 20,000 ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಪಡೆಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ವೀಡಿಯೊವು ಒಂದೇ ಘಟನೆಯ ಬಹು ಕೋನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಕ್ಲಿಪ್ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ರಷ್ಯಾದ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಖಾರ್ಕಿವ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಂದು ಸಾವು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 20,000 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್-ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಡಿಪೋ ಸ್ಫೋಟದ ಹಳೆಯ ಕ್ಲಿಪ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.
