Fact Check: ఇరాన్లో మసీదులో ప్రార్థన చేస్తున్న పౌరులపై క్షిపణి దాడి జరిగిందా? కాదు, ఇది AI వీడియో
ఇజ్రాయెల్ దాడిలో ఇరాన్లోని ఒక మసీదులో పేలుడు సంభవించడంతో ప్రార్థన చేస్తున్న ప్రజలు పారిపోతున్న దృశ్యాలంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది.
By - M Ramesh Naik
Claim:అమెరికా–ఇజ్రాయెల్–ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణల నేపథ్యంలో ఇరాన్లోని ఒక మసీదులో తాజాగా క్షిపణి దాడి జరిగిందని ఈ వీడియో చూపిస్తోందని ప్రచారం.
Fact:తప్పు. ఈ వీడియో AI ద్వారా సృష్టించబడింది.
హైదరాబాద్: అమెరికా, ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మధ్య యుద్ధ పరిస్థితులు ఫిబ్రవరి చివరి వారంనుంచి మరింత తీవ్రరూపం దాల్చాయి. వైమానిక దాడుల్లో ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అలీ ఖమేనీ మరణించినట్లు వచ్చిన నివేదికల అనంతరం ఈ ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. అప్పటి నుంచి ఇరాన్పై అమెరికా దాడులు, ఇరాన్ ప్రతీకార చర్యలు, ప్రాంతవ్యాప్తంగా కొనసాగుతున్నాయి.
ఈ పరిస్థితుల్లో సోషల్ మీడియాలో అనేక నిర్ధారణలేని వీడియోలు వైరల్ అవుతున్నాయి. వాటిలో కొన్ని నిజ సంఘటనలుగా ప్రచారం చేస్తూ తప్పుడు సమాచారం వ్యాప్తి చేస్తున్నారు.
ఇలాంటి వీడియోలలో ఒకటి ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతోంది. ఈ వీడియోలో మసీదును పోలిన ఒక ప్రార్థనా మందిరం లోపల కలకలం రేగిన దృశ్యాలు కనిపిస్తున్నాయి. అక్కడ ప్రార్థన కోసం చేరుకున్న ప్రజలు ఉండగా, ప్రవేశ ద్వారం వద్ద అకస్మాత్తుగా భారీ పేలుడు జరిగినట్లు వీడియోలో కనిపిస్తోంది.
పేలుడు అనంతరం గట్టిగా పొగలు ఎగసిపడటం, ధూళి, ముక్కలుగా ఎగిరే అవశేషాలు కనిపిస్తున్నాయి. వెంటనే అక్కడ ఉన్నవారు భయంతో అరుస్తూ, బయటకు పరుగులు తీయడం కనిపిస్తుంది. కొందరు కిందపడిపోవడం కూడా వీడియోలో కనిపిస్తోంది.
ఒక ఫేస్బుక్ వినియోగదారు ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తూ, “ఇదేమీ ai కాదు. Iran లో బాంబుల వర్షం. మదమెక్కిన మతం కోసం ఒకడి పాకులాట తో మొదలైన యుద్ధం తీవ్రమై దేశ దేశాలకి పాకి తీవ్ర యుద్ధంగా పరిణమించింది. రష్యా కూడా రంగంలోకి దిగడంతో మరింత తీవ్రమైంది. పాకీ ఊరికే ఉండదుగా ఇరాన్ మీద కాలుదువ్వింది.. ఇరాన్ పాకిని కొట్టడానికి సిద్ధమైంది. పాకీ లో ఇప్పటికే ప్రజలకి తిండి లేదు.. బలుచిస్తాన్ సిస్తాన్ పుండు మీద కారం లా తయారయ్యాయి.. వీటికి తోడు షియా ముస్లిం లు పాకి వ్యతిరేకంగా తయారయ్యారు.. ముప్పేట దాడిలో పాకి భవిష్యత్తు ఎలా ఉండబోతోంది అంటే మ్యాప్ లో ఒకప్పుడు ఉండేది అని చెప్పుకోవడానికి సిద్ధమైంది.,” అని క్యాప్షన్ ఇచ్చారు. (ఆర్కైవ్)
ఇలాంటి పోస్టులు మరికొన్ని సోషల్ మీడియా ఖాతాల్లో కూడా కనిపించాయి. (ఆర్కైవ్)
అయితే ఈ వీడియో నిజంగానే ఇరాన్లో జరిగిన ఘటనకు సంబంధించినదేనా?
ఫ్యాక్ట్ చెక్
న్యూస్మీటర్ పరిశీలనలో ఈ క్లెయిమ్ తప్పు అని తేలింది. వైరల్ వీడియో ఇరాన్లో జరిగిన క్షిపణి దాడికి సంబంధించినది కాదు. ఇది AI ద్వారా రూపొందించిన వీడియో.
విజువల్స్ పరిశీలన
వీడియోను సమగ్రంగా పరిశీలించగా, AI ద్వారా రూపొందించిన వీడియోలకు సాధారణంగా కనిపించే పలు అసహజ లక్షణాలు గుర్తించబడ్డాయి.
పేలుడు సంభవించే విధానం సహజంగా కనిపించదు. పొగలు, మంటలు వ్యాపించే తీరు నిజ ఘటనలతో పోలిస్తే అసహజంగా ఉంది. వీడియోలో కనిపించే భవనాలు, వస్తువులు కదలికల సమయంలో వంకర తిరిగినట్లుగా, ఆకృతులు మారినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ తరహా దృశ్య లోపాలు సాధారణంగా జనరేటివ్ AI వీడియోల్లో కనిపిస్తాయి.
అదేవిధంగా ప్రార్థనా మందిరంలో ఉన్న వ్యక్తుల శరీర ఆకృతులు, కదలికలు పేలుడు అనంతరం అసహజంగా మారుతున్నాయి. కొందరు పరుగెత్తే సమయంలో ఆకృతులు లాగబడినట్లుగా కనిపిస్తాయి. మరికొందరి రూపాలు ఫ్రేమ్ల మధ్య అకస్మాత్తుగా మారిపోవడం లేదా కలిసిపోవడం కనిపిస్తుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో వ్యక్తులు ఒక్కసారిగా కనిపించకుండా పోవడం, మళ్లీ కనిపించడం వంటి అసహజ మార్పులు కూడా గమనించవచ్చు. ఇవి నిజ వీడియోల్లో సాధ్యం కాని లక్షణాలు.
ఈ వీడియోను మరింతగా ధృవీకరించేందుకు హైవ్ మోడరేషన్, డీప్ఫేక్-ఓ-మీటర్ వంటి AI గుర్తింపు సాధనాలను ఉపయోగించాం. ఈ సాధనాలు ఈ వీడియో AI ద్వారా సృష్టించబడిన అవకాశముందని అధిక శాతం స్కోర్తో సూచించాయి.
అదేవిధంగా, మార్చి 10న Mirror Now యూట్యూబ్ ఛానల్లో “ఇరాన్ యుద్ధం తీవ్రతరం కావడంతో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఇస్ఫహాన్ మసీదును తాకాయి, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం దెబ్బతింది: నివేదికలు” అనే శీర్షికతో ఒక వీడియో రిపోర్ట్ను కూడా గుర్తించాము.
ఆ రిపోర్ట్లో ఇస్ఫహాన్లోని నఖ్ష్-ఎ జహాన్ స్క్వేర్ సమీపంలో దాడులు జరిగి ఉండవచ్చన్న నిర్ధారణ లేని నివేదికలను ప్రస్తావించారు. అయితే వైరల్ వీడియోలో కనిపించేలా మసీదు లోపల పేలుడు సంభవించి ప్రజలు పరుగులు తీస్తున్న దృశ్యాలు ఆ రిపోర్ట్లో ఎక్కడా కనిపించలేదు.
సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియో ఇరాన్లోని మసీదులో జరిగిన క్షిపణి దాడిని చూపించడం లేదు. ఇది నిజ వీడియోలా కనిపించేలా రూపొందించిన AI సృష్టి.
అందువల్ల ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
